İsrâ ve Miraç: İlahi Huzura Yükselişin Kapsamlı Detayı, Teolojik Derinliği ve Manevi İzdüşümleri

Giriş: Hüzün Yılından Arş'ın Kapılarına Uzanan Teselli Yolculuğu

İslam tarihinin en müstesna, metafizik derinliği en yüksek ve inanan kalpler için en büyük teselli kaynaklarından biri olan İsrâ ve Miraç hadisesi, beşer idrakinin sınırlarını zorlayan, zaman ve mekan mefhumlarının ötesine taşan ilahi bir lütuftur. Kelime anlamı itibarıyla "gece yürüyüşü" manasına gelen İsrâ ve "yükselmek, yukarı çıkmak, merdiven" anlamlarını taşıyan Miraç, Âlemlerin Rabbi olan Allah’ın, Habibi Hz. Muhammed Mustafa’yı (s.a.v.) gecenin bir vaktinde Mescid-i Haram’dan alıp Mescid-i Aksa’ya götürmesi, oradan da semavatın derinliklerine, Sidretü'l-Müntehâ'ya ve "Kab-ı Kavseyn" makamına yükseltmesi olayıdır.1 Bu rapor, söz konusu mucizevi geceyi, Kur'an ayetlerinin tefsiri, sahih hadis rivayetleri, İslam alimlerinin şerhleri ve tasavvufi irfan geleneğinin ışığında, bir öğretmen titizliği ve şefkatiyle, tüm detaylarıyla incelemektedir.

Hadisenin vuku bulduğu zaman dilimi, İslam siyer kaynaklarında "Senetü’l-Hüzün" yani "Hüzün Yılı" olarak adlandırılan, risaletin en meşakkatli dönemine tekabül etmektedir. Hicretten yaklaşık bir buçuk yıl önce, Recep ayının 27. gecesinde gerçekleşen bu olayda Hz. Peygamber (s.a.v.), hayatının en zorlu imtihanlarından geçmekteydi.1 Bir yanda, kendisine kol kanat geren, Kureyş’in baskılarına karşı onu himaye eden amcası Ebu Talib’in vefatı; diğer yanda, ilk vahiyden itibaren sığınağı, tesellisi ve en büyük destekçisi olan Hz. Hatice validemizin ahirete irtihali, Resûlullah’ın (s.a.v.) mübarek kalbinde derin hüzünler bırakmıştır. Taif’te maruz kaldığı taşlı saldırı ve reddediliş ise bu hüznü katmerlemiştir.4

İşte tam bu "tükeniş" ve "daralma" anında, yeryüzünün tüm kapılarının yüzüne kapandığı bir demde, gökyüzünün kapıları ardına kadar açılmış ve Rabbi, Nebi'sini hiçbir beşere nasip olmayan bir "Kabul-ü Has" ile huzuruna davet etmiştir. Bu yönüyle Miraç; bir kaçış değil, bir yükseliştir; bir son değil, manevi bir inşirah ve yeni bir başlangıçtır. Bu rapor, İsrâ ve Miraç mucizesini sadece tarihsel bir vaka olarak değil, her müminin hayatına dokunan canlı bir ders, bir eğitim süreci ve manevi bir harita olarak ele almaktadır.

I. Bölüm: İsrâ Mucizesi - Mekke'den Kudüs'e Yatay Yolculuk

1.1. Kur'an'ın Dilinden İsrâ: Ayetlerin Tefsir ve Tahlili

Bu muazzam yolculuğun yeryüzündeki safhası, Kur'an-ı Kerim'in 17. suresi olan İsrâ Suresi'nin ilk ayetinde, belagatın zirvesinde bir üslupla anlatılmıştır. Ayet-i kerime şu şekildedir:

"Kendisine âyetlerimizden bir kısmını gösterelim diye kulunu (Muhammed'i) bir gece Mescid-i Haram'dan çevresini bereketlendirdiğimiz Mescid-i Aksa'ya götüren Allah'ın şanı yücedir. Hiç şüphesiz o, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir." (İsrâ Suresi, 17/1).1

Bu ayetin kelime kelime analizi, olayın mahiyetini anlamak açısından hayati öneme sahiptir:

1. Sübhâne (سُبْحَانَ): Ayet, Allah'ı her türlü eksiklikten, acizlikten ve beşeri sıfatlardan tenzih eden "Sübhân" kelimesiyle başlar. Bu giriş, anlatılacak olayın normal doğa yasalarıyla açıklanamayacak kadar büyük bir mucize olduğunu ve ancak Allah'ın kudretiyle gerçekleşebileceğini ihtar eder.7
2. Esrâ (اَسْرٰى): Geceleyin yürütmek manasındadır.
3. Bi-abdihi (بِعَبْدِهٖ): "Kulu ile" demektir. Burada "Ruhu ile" denilmemiş, "Kulu" ifadesi kullanılmıştır. Alimlerin cumhuruna göre "Abd" kelimesi, ruh ve bedenin toplamından oluşur. Bu ifade, yolculuğun sadece rüyada veya ruhsal boyutta değil, bizzat ruh-beden bütünlüğü içinde uyanıkken gerçekleştiğinin en güçlü kanıtıdır.8 Eğer sadece rüya olsaydı, "kulu" yerine "kulunun ruhu" denilebilirdi ve bu durum Kureyş müşriklerinin bu denli şiddetli itirazına sebep olmazdı.
4. Leylen (لَيْلاً): "Bir gece" manasındadır. Nekre (belirsiz) gelmesi, gecenin az bir kısmında bu uzun mesafenin katedildiğine işaret eder.7
5. Mescid-i Aksa (الْمَسْجِدِ الْاَقْصَا): "En uzak mescit" demektir. O dönemde Mekke'ye en uzak ve kutsal bilinen mabed Kudüs'teki Beyt-i Makdis'tir. Ayet, bu mescidin çevresinin "mübarek kılındığını" (bâreknâ havlehû) beyan eder. Bu bereket, hem fiziki (nehirler, ağaçlar) hem de manevi (peygamberlerin yurdu, vahyin iniş sahası) bereketi kapsar.6

1.2. Burak ve Yolculuğun Başlangıcı

Hadis kaynaklarına göre, Cebrail (a.s.) o gece Mekke'ye inmiş, Hz. Peygamber (s.a.v.) Mescid-i Haram'da, Hatim veya Hicr denilen bölgede uyku ile uyanıklık arasındayken (veya istirahat halindeyken) yanına gelmiştir.4 Yolculuk öncesinde, Peygamberimiz'in (s.a.v.) göğsü (şerh-i sadr) manevi bir cerrahi müdahale ile yarılmış, kalbi zemzem suyu ile yıkanmış, içi hikmet ve iman nuru ile doldurulmuştur.10 Bu işlem, maddi âlemin kurallarından sıyrılıp, melekût âleminin yüksek frekansına ve ilahi tecellilerin ağırlığına bedenen ve ruhen hazırlık mahiyetindedir.

Yolculuk için "Burak" adı verilen özel bir binit tahsis edilmiştir. Hadislerde Burak; "katırdan küçük, merkepten büyük, beyaz renkli, adımını gözünün gördüğü en son noktaya atan" bir varlık olarak tasvir edilir.1 İsmi "Berk" (şimşek) kökünden türemiştir ki, bu da yolculuğun ışık hızını aşan bir süratte gerçekleştiğini, zamanın izafiyetini ve mekanın dürülmesini (tayy-ı mekan) ifade eder.

1.3. Kudüs Buluşması ve Peygamberler Meclisi

Hz. Peygamber (s.a.v.), Burak ile göz açıp kapayıncaya kadar süren bir yolculukla Kudüs'e varmıştır. Burada, Mescid-i Aksa'da, Hz. Adem'den Hz. İsa'ya kadar gelmiş geçmiş bütün peygamberlerin ruhaniyetleri temessül ederek O'nu karşılamıştır. Cebrail (a.s.)'ın işaretiyle Hz. Peygamber, bu seçkinler topluluğuna imam olmuş ve iki rekat namaz kıldırmıştır.3

Bu imamet hadisesi, İslam inancında çok katmanlı sembolik anlamlar taşır:

1. Risaletin Evrenselliği: Hz. Muhammed (s.a.v.), sadece bir kavmin değil, tüm insanlığın ve tüm peygamberlerin getirdiği tevhid davasının varisidir.
2. Dinin Birliği: Bütün peygamberlerin aynı safta, son peygamberin arkasında durması, "Din Allah katında İslam'dır" hakikatinin fiili bir tezahürüdür.
3. Liderlik Devri: Nübüvvet ve manevi liderlik, İsrailoğulları silsilesinden Hz. İsmail soyuna, yani Hz. Muhammed'e (s.a.v.) devredilmiştir.

Namazın ardından Cebrail (a.s.), Efendimiz'e biri süt, diğeri şarap (o dönemde henüz haram kılınmamıştı) dolu iki kap sunmuş; Efendimiz sütü tercih etmiştir. Cebrail (a.s.) bunun üzerine, "Sen fıtratı seçtin. Eğer şarabı seçseydin ümmetin azgınlığa düşerdi" buyurmuştur.4 Süt; safiyeti, ilmi, İslam fıtratını ve bozulmamışlığı temsil eder.

II. Bölüm: Miraç Mucizesi - Semavata Dikey Yükseliş

2.1. Yedi Kat Sema ve Gök Kapılarının Açılması

Kudüs'teki bu tarihi buluşmanın ardından, yolculuğun ikinci ve en metafizik safhası olan "Miraç" başlamıştır. "Miraç", lügat manasıyla bir yükselme aracı veya asansörü ifade eder. Bu safha, yerçekimi kanunlarından, atmosferden ve bildiğimiz fizik kurallarından tamamen sıyrılış anlamına gelir.

Buhari ve Müslim gibi sahih kaynaklarda detaylandırıldığı üzere, Hz. Peygamber (s.a.v.) Cebrail (a.s.) rehberliğinde göğün katmanlarına yükselmiştir. Her sema katına gelindiğinde Cebrail (a.s.) kapıyı çalmış, gök görevlisi melekler "Kim o?" diye sormuş, "Cebrail" cevabını alınca "Yanındaki kim?" suali gelmiş, "Muhammed" denilince de "Ona davet gönderildi mi / O gönderildi mi?" teyidi alınarak kapılar açılmıştır.4 Bu diyaloglar, sema aleminin disiplinini ve bu yolculuğun özel bir davet üzerine gerçekleştiğini gösterir.

2.2. Sema Katlarında Peygamberlerle Karşılaşmalar

Her gök katında, o makamın maneviyatına uygun bir peygamberle görüşülmüştür. Bu karşılaşmalar rastgele değildir; her biri Hz. Peygamber'in (s.a.v.) risalet sürecinde yaşayacağı aşamalara veya İslam'ın kuşatıcılığına dair işaretler taşır.

Sema Katı

Karşılaşılan Peygamber

Karşılaşmanın Hikmeti ve Sembolik Anlamı

1. Kat

Hz. Adem (a.s.)

İnsanlığın atası. İlk yaratılış, ilk hata ve tövbenin kabulü. Hz. Peygamber'e "Hoş geldin salih oğul, salih peygamber" diyerek dua etmiştir. Sağındaki ruhlara bakınca gülen, solundakilere bakınca ağlayan bir halde tasvir edilmiştir.3

2. Kat

Hz. İsa & Hz. Yahya (a.s.)

Teyzeoğulları. Dünyaya karşı zühd, ruhaniyet ve fedakarlık sembolleri. Peygamberimizin çekeceği zorluklara karşı manevi destek.

3. Kat

Hz. Yusuf (a.s.)

"Güzelliğin yarısı verilmiş" olan peygamber. Kardeşleri tarafından kuyuya atılıp sonra Mısır'a sultan olması, Hz. Peygamber'in de Mekke'den çıkarılıp sonra oraya fatih olarak döneceğinin müjdesidir.12

4. Kat

Hz. İdris (a.s.)

Kur'an'da "Biz onu yüce bir mekana yükselttik" (Meryem, 57) buyurulan peygamber. Yüksek makam ve ilim.

5. Kat

Hz. Harun (a.s.)

Hz. Musa'nın yardımcısı. Ümmeti tarafından sevilen, hitabeti güçlü peygamber.

6. Kat

Hz. Musa (a.s.)

Kelîmullah. Firavun gibi bir zorba ile mücadele etmiş, büyük bir şeriat ve kalabalık bir ümmet sahibi olmuştur. Kendi ümmetinin zorluklarını bildiği için, Hz. Peygamber'e en çok tecrübe aktarımında bulunan ve namaz vakitlerinin azaltılması konusunda yol gösteren peygamberdir.13

7. Kat

Hz. İbrahim (a.s.)

Halîlullah. Sırtını Beyt-i Mamur'a dayamış halde görülmüştür. Kâbe'yi inşa eden ata olarak, gökteki Kâbe olan Beyt-i Mamur'un yanında durması muazzam bir uyumdur. Hz. Peygamber'e ve ümmetine hayır dualarda bulunmuştur.11

Beyt-i Mamur: Yedinci katta bulunan, yeryüzündeki Kâbe'nin tam izdüşümünde yer alan, meleklerin tavaf ettiği kutsal bir mabettir. Rivayete göre oraya her gün 70.000 melek girer, ibadet eder ve kıyamete kadar bir daha sıra onlara gelmez. Bu, Allah'ın ordularının ve mülkünün sonsuzluğuna işaret eder.11

III. Bölüm: Sidretü'l-Müntehâ ve Metafizik Sınır

3.1. Yaratılmışlığın Son Hududu

Yedi kat semanın ötesinde, Hz. Peygamber (s.a.v.) ve Cebrail (a.s.), "Sidretü'l-Müntehâ" (Son Sınır Ağacı) denilen makama ulaşmışlardır. Burası, yaratılmış varlıkların (melekler, peygamberler, ruhlar) ilminin, amelinin ve ulaşabileceği derecenin son noktasıdır. Ötesi, mahlukat için "Gayb" alemidir ve geçiş izni yoktur.2

Kur'an-ı Kerim, Necm Suresi'nde bu anı şöyle tasvir eder:

"Andolsun ki, o, Cebrail'i bir başka inişte daha (aslî suretiyle) görmüştü. Sidretü'l Müntehâ'nın yanında. Me'va cenneti onun (Sidre'nin) yanındadır. O zaman Sidre'yi kaplayan kaplamıştı. Göz gördüğünden şaşmadı ve (onu) aşmadı." (Necm Suresi, 53/13-17).1

Hadislerde Sidretü'l-Müntehâ, yaprakları fil kulakları gibi, meyveleri büyük testiler gibi olan, kökünden nehirlerin çıktığı, ilahi nurun kapladığı muazzam bir varlık olarak betimlenir.4

3.2. Cebrail'in Duraklaması ve Refref ile Yükseliş

Bu noktada Cebrail (a.s.), "Ey Muhammed! Buradan bir parmak ucu ileri geçersem yanarım, yok olurum. Buradan öteye gitmek sadece sana hastır" diyerek durmuştur.3 Bu, meleklerin bile belirli bir makamı ve sınırı olduğunu, ancak "Eşref-i Mahlûkat" olan insanın (Hz. Peygamber'in şahsında) melekleri de geçebilecek bir potansiyele sahip olduğunu gösterir.

Hz. Peygamber (s.a.v.), buradan sonra "Refref" adı verilen manevi bir binit (veya tecelli) ile, zaman ve mekanın olmadığı, yönlerin kaybolduğu, keyfiyeti bizce meçhul bir âleme, Zat-ı Akdes'in huzuruna yalnız başına yükselmiştir. Bu makam, Kur'an'da "Kab-ı Kavseyn" (iki yay aralığı kadar veya daha yakın) ifadesiyle, Allah'a olan manevi yakınlığın zirvesi olarak anlatılır.11

IV. Bölüm: İlahi Huzur, Diyalog ve Miraç Hediyeleri

Allah Resûlü'nün (s.a.v.) Rabbi ile buluşması, İslam itikadında "Rü'yetullah" (Allah'ı görme) tartışmalarının merkezindedir. Alimlerin çoğunluğu, bu görmenin dünyadaki fiziksel gözle değil, ahiret yurdu şartlarında veya kalp gözüyle, mahiyeti bilinemez bir şekilde gerçekleştiğini belirtir.1 Ancak kesin olan şudur ki, Hz. Peygamber (s.a.v.) orada Rabbi ile vasıtasız konuşmuş ve ümmeti için paha biçilemez hediyelerle dönmüştür.

4.1. Ettehiyyatü Duası: Göksel Diyaloğun Hatırası

Namazlarımızın her oturuşunda (ka'de) okuduğumuz "Ettehiyyatü" duası, Miraç gecesi gerçekleşen o muhteşem ilahi sohbetin kelimelere dökülmüş halidir. Bu dua, kulun Rabbiyle nasıl konuşması gerektiğinin en güzel örneğidir:

1. Peygamberimizin Arzı: Huzura vardığında, dünyadaki sultanlara verilen maddi selamların ötesinde bir tazimle şöyle demiştir:"Et-tahiyyatu lillahi ve's-salâvatu ve't-tayyibâtu"
2. (Bütün dualar, senâlar, mülk, azamet, malî ve bedenî ibadetler Allah'a mahsustur.).21
3. Allah'ın Mukabelesi: Rabbimiz, Habibini selamlayarak şöyle buyurmuştur:"Es-selamu aleyke eyyuhen-nebiyyu ve rahmetullahi ve berekâtuhu"
4. (Ey Peygamber! Selam sana. Allah'ın rahmet ve bereketi senin üzerine olsun.)
5. Peygamberimizin Diğerkâmlığı: Efendimiz (s.a.v.), bu en yüce makamda bile ümmetini ve salih kulları unutmayarak, selamı genele yaymıştır:"Es-selamu aleyna ve alâ ıbâdi'llahi's-salihin"
6. (Selam ve esenlik bize ve Allah'ın salih kullarının üzerine olsun.)
7. Meleklerin (Cebrail'in) Şehadeti: Bu manzaraya şahit olan gök ehli hep bir ağızdan şehadet getirmiştir:"Eşhedu en lâ ilâhe illallâh ve eşhedu enne Muhammeden abduhu ve resuluh".23

Müminler namazda bu duayı okurken, Miraç'taki bu buluşmayı "tahattur" (hatırlama) ederek, o anı manen yaşama imkanı bulurlar.

4.2. Miraç Hediyeleri

Hz. Peygamber (s.a.v.) bu kutlu yolculuktan ümmetine üç büyük hediye ile dönmüştür 4:

1. Beş Vakit Namaz

Miracın en somut ve en büyük hediyesidir. Başlangıçta 50 vakit olarak farz kılınan namaz, Hz. Peygamber'in dönüş yolunda Hz. Musa ile istişaresi neticesinde hafifletilmiştir. Hz. Musa, "Ben senden önce insanları tecrübe ettim, İsrailoğullarını denedim. Senin ümmetin buna güç yetiremez, zayıftır. Rabbine dön ve hafifletmesini iste" tavsiyesinde bulunmuştur. Efendimiz (s.a.v.) defalarca Rabbi'nin huzuruna gitmiş ve nihayetinde namaz 5 vakte indirilmiştir. Allah Teâlâ, "Kulum beş vakit namazı kıldığında ona elli vakit sevabı verilecektir. Benim katımda söz değişmez" buyurarak rahmetini göstermiştir.14

Namazın Miraç'ta, vasıtasız olarak farz kılınması, onun "Müminin Miracı" olma vasfını pekiştirir.

2. Amenerrasulü (Bakara Suresi'nin Son İki Ayeti)

Kur'an'ın diğer ayetleri Cebrail vasıtasıyla yeryüzüne inerken, bu iki ayet (Bakara 285-286) Miraç'ta bizzat hediye edilmiştir. Bu ayetler; imanın esaslarını, Allah'a teslimiyeti ve müminin acziyetini itiraf ederek yaptığı duayı içerir. "Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma... Bize gücümüzün yetmediği şeyi yükleme..." yakarışı, insanın Allah'a sığınışının zirvesidir.28

3. Şefaat ve Bağışlanma Müjdesi

Ümmet-i Muhammed'den, Allah'a şirk (ortak) koşmayanların, büyük günah işleseler dahi ebedi cehennemde kalmayacakları, günahlarının cezasını çektikten sonra veya Allah'ın affıyla cennete girecekleri müjdelenmiştir.26 Bu, Tevhid inancının kurtarıcılığını gösterir.

V. Bölüm: İbret Tabloları ve Sosyal Ahlak Dersleri

Miraç hadisesi sadece metafizik bir yükseliş değil, aynı zamanda ahlaki bir eğitim sürecidir. Hz. Peygamber (s.a.v.) cennet ve cehennem ehlinin hallerini görerek, günahların manevi suretlerini bizlere aktarmıştır.30

5.1. Cehennemden Sahneler ve Günahların Karşılığı

1. Gıybet Edenler: Peygamberimiz, bakırdan tırnaklarla kendi yüzlerini ve göğüslerini parçalayan insanlar görmüş, Cebrail'e bunların kim olduğunu sormuştur. Cebrail (a.s.), "Bunlar, dünyada insanların etlerini yiyen (gıybet eden) ve onların şeref ve haysiyetlerine saldıranlardır" cevabını vermiştir. Bu sahne, gıybetin kişinin kendi maneviyatını nasıl parçaladığını gösteren dehşet verici bir tablodur.31
2. Faiz Yiyenler: Karınları evler gibi şişmiş, içleri yılanlarla dolu, hareket edemeyen insanlar görülmüştür. Bu, faizin toplumu ve bireyi nasıl hantallaştırıp zehirlediğinin resmidir.
3. Zina Edenler: Önlerinde taze ve temiz et varken, onu bırakıp kokuşmuş ve çürük eti yiyen insanlar olarak tasvir edilmişlerdir. Bu, helal dairedeki temiz eşi bırakıp harama yönelmenin çirkinliğini anlatır.
4. Vaizler: Dudakları ateşten makaslarla kesilen, kesildikçe yeniden biten insanlar görülmüştür. Bunlar, insanlara iyiliği emredip kendileri yapmayan hatiplerdir.

5.2. İmanın Kokusu: Maşita Hatun Kıssası

Yolculuk esnasında Efendimiz (s.a.v.) çok hoş bir koku duyar. Cebrail (a.s.) bu kokunun, Firavun'un kızının kuaförü (Maşita) ve çocuklarına ait olduğunu söyler. Kıssa şöyledir: Maşita Hatun, Firavun'un kızının saçını tararken tarağı düşürür ve gayriihtiyari "Bismillah" der. Firavun'un kızı "Babamı mı kastediyorsun?" dediğinde, Maşita cesaretle "Hayır, benim de senin de babanın da Rabbi olan Allah'ı kastediyorum" der. Olay Firavun'a intikal edince, Firavun kadını ve çocuklarını ateşte kızdırılmış bakır bir kazana attırarak şehit eder. Kadın, ateşe atılmadan önce son bir istekte bulunur: "Kemiklerimizi bir arada gömün." İşte o sadakat ve iman, göklerde ebedi bir ıtır gibi kokmaktadır.33 Bu kıssa, zulüm karşısında imanın direnişini öğretir.

VI. Bölüm: Tasavvufi ve İrfani Boyut - Namaz Müminin Miracıdır

"Namaz müminin miracıdır" sözü, lafzen hadis olarak meşhur olmasa da, mana ve hakikat bakımından Miraç gerçeğinin müminin hayatındaki karşılığıdır.34 Bediüzzaman Said Nursi ve tasavvuf büyükleri, namazın her rüknünü Miraç yolculuğunun bir basamağı olarak yorumlamışlardır.36

6.1. Namaz Hareketlerinin Miraç ile İlişkisi

Namaz Rüknü

Miraçtaki Karşılığı ve Anlamı

İftitah Tekbiri

Elleri kaldırıp "Allahü Ekber" demek, dünyayı ve masivayı (Allah dışındaki her şeyi) arkaya atıp, tıpkı Burak ile yükselir gibi maddi alemden kopmaktır.

Kıyam (Duruş)

Huzur-u İlahi'de el pençe divan durmak. Semadaki meleklerin ve peygamberlerin saygısını temsil eder. Hz. Peygamber'in Mescid-i Aksa'daki imametini hatırlatır.

Kıraat (Okuma)

Kur'an okumak, Allah ile konuşmaktır. Miraç'taki ilahi kelama muhatap olmanın, kulun dilindeki yansımasıdır.

Rükû (Eğilme)

Allah'ın azameti karşısında "Sübhaneke Rabbiye'l-Azim" diyerek eğilmek, acziyeti ve saygıyı ifade eder.

Secde (Vuslat)

Miraç'ın zirvesi olan "Kab-ı Kavseyn" makamının namazdaki izdüşümüdür. Hadis-i şerifte "Kulun Rabbine en yakın olduğu an secde anıdır" buyurulmuştur. Secde, benliğin yok olduğu ve Hakk'a en yakın olunan andır.

Tahiyyat (Ka'de)

İlahi huzurdaki sohbeti (Ettehiyyatü) tekrar etmek ve o manevi meclise dahil olmaktır.

Selam

Miraç'tan dönen Peygamber'in (s.a.v.) ümmetine ve dünyaya rahmet getirmesi gibi, namaz kılan mümin de sağa ve sola selam vererek, namazda kazandığı huzuru ve güveni (selameti) çevresine taşır.

Namaz, sadece şekilsel bir ibadet değil, kulun günde beş defa Rabbisinin huzuruna çıkıp, O'na hesap verdiği, O'ndan yardım dilediği ve O'nunla buluştuğu manevi bir asansördür.

VII. Sonuç: Miraç Kandili'ni Nasıl İhya Etmeliyiz?

Miraç; umutsuzluğun, hüznün ve tıkanmışlığın ilacıdır. Bu mübarek gece, bize şu mesajları fısıldamaktadır:

1. İlahi Teselliye Güven: En zor anımızda bile Allah'ın kapısı açıktır. "Hüzün Yılı"nı yaşayan Peygamber'e en büyük lütuf gelmiştir; bizim de dertlerimizin ardında nice hayırlar olabilir.
2. Namazı İkame Etmek: Namazı bir yük değil, bir yükseliş aracı olarak görmeliyiz. Namazsızlık, manevi irtifa kaybıdır. Bu gece, namazla olan bağımızı gözden geçirme, kaza namazları kılma ve namazı huşu ile eda etme gecesidir.
3. Tevhid Şuuru: Allah'a şirk koşmaktan, gizli ve açık ortaklardan uzak durarak imanımızı tazelemeliyiz.
4. Ahlaki Arınma: Gıybet, iftira, kul hakkı gibi Miraç'ta azabı gösterilen günahlardan tövbe etmeli, güzel ahlakı kuşanmalıyız.
5. Kudüs Bilinci: İlk kıblemiz ve Miracın basamağı olan Mescid-i Aksa'nın ve Kudüs'ün mahzunluğunu yüreğimizde hissetmeli, orası için dua etmeliyiz.

Bugün Türkiye'de ve İslam coğrafyasında idrak ettiğimiz Miraç Kandili'nin, kalplerimizin miracı olmasına, birlik ve beraberliğimize, insanlığın hidayet ve barışına vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyoruz. Unutmayalım ki, Resûlullah (s.a.v.) Mirac'a çıktı ama orada kalmadı; bize el uzatmak için geri döndü. Bizim de görevimiz, namazla miraca çıkmak ve güzel ahlakla insanların arasına dönmektir.

Kandiliniz mübarek, miracınız makbul, dualarınız Arş'a ulaşan dualardan olsun.

Alıntılanan çalışmalar

1. Mirac Kandili.pdf - Diyanet İşleri Başkanlığı, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www2.diyanet.gov.tr/DinHizmetleriGenelMudurlugu/VaazProjeleri/Mirac%20Kandili.pdf
2. Miraç Kandili anlamı ve önemi nedir? Miraç Kandili'nde ne oldu, İsra ve Miraç mucizesi nasıl gerçekleşti? | Özgün Haberler - Yeni Şafak, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.yenisafak.com/foto-galeri/ozgun/mirac-kandili-anlami-ve-onemi-nedir-mirac-kandilinde-ne-oldu-isra-ve-mirac-mucizesi-nasil-gerceklesti-4788666
3. Peygamberimizin en büyük mucizelerinden olan İsra ve Mirac mucizesi ne zaman ve nasıl vuku bulmuştur? | Sorularla İslamiyet, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/peygamberimizin-en-buyuk-mucizelerinden-olan-isra-ve-mirac-mucizesi-ne-zaman-ve-nasil-vuku-bulmustur
4. İsra ve Miraç gecesinde neler oldu? Peygamber Efendimize Miraç'ta verilen üç hediye, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.fikriyat.com/islam/2021/03/10/isra-ve-mirac-gecesinde-neler-oldu-peygamber-efendimize-miracta-verilen-uc-hediye
5. İsrâ Suresi 1. Ayet - Kuran Meali, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.kuranmeali.com/AyetKarsilastirma.php?sure=17&ayet=1
6. İsrâ Suresi 1. Ayet Tefsiri - Diyanet İşleri BaşKanlığı, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/%C4%B0sr%C3%A2-suresi/2030/1-ayet-tefsiri
7. İsrâ Sûresi 1-7 (281. Sayfa) - Kur'ân Seferberliği, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.kuranseferberligi.com/Sayfa/281
8. Miraç Kandili-4 Mehmet Ergün - İnsan ve İslam, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.insanveislam.org/?pnum=957&pt=Mira%C3%A7+Kandili-4+Mehmet+Erg%C3%BCn
9. İsrâ Suresi 1. Ayet Tefsiri - Muridan, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.muridan.com/isr-suresi-1-ayet-tefsiri_d2385.html
10. MİRAC KANDİLİ - Malatya Müftülüğü, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://malatya.diyanet.gov.tr/kuluncak/sayfalar/contentdetail.aspx?MenuCategory=Kurumsal&ContentId=406
11. Miraç Kandili hakkında, hadislere dayanarak açıklama yapar mısınız ..., erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/mirac-kandili-hakkinda-hadislere-dayanarak-aciklama-yapar-misiniz
12. Mirac gecesi - Dinimiz İslam, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://dinimizislam.com/detay.asp?Aid=2010
13. Hz. Muhammed, miraç hadisesinde rüyete / Allah'ı görmeye mazhar olduğu halde, Hz. Musa'nın bu isteği neden reddedilmiştir? | Sorularla İslamiyet, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/hz-muhammed-asv-mirac-hadisesinde-ruyeteallahi-gormeye-mazhar-oldugu-halde-hz-musa-asin-bu-istegi
14. Miraç gecesi namaz elli vakitten beş vakite mi indirilmiştir? Peygamber Efendimiz ile Hz. Musa arasında geçen konuşma doğru mudur? Bu konuşmanın Hz. Musa ile olmasının hikmeti nedir? | Sorularla İslamiyet, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/mirac-gecesi-namaz-elli-vakitten-bes-vakite-mi-indirilmistir-peygamber-efendimiz-ile-hz-musa
15. Miraç Kandili - Diyanet İşleri Başkanlığı, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://elazig.diyanet.gov.tr/karakocan/Sayfalar/contentdetail.aspx?ContentId=215&MenuCategory=Kurumsal
16. Sidretü'l-müntehâ ne demektir? - Diyanet Haber, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.diyanethaber.com.tr/sidretul-munteha-ne-demektir
17. Necm Suresi 5-18. Ayet Tefsiri - Diyanet İşleri BaşKanlığı, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Necm-suresi/4789/5-18-ayet-tefsiri
18. SİDRETÜ'L-MÜNTEHÂ' - Sorularla İslamiyet, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/kaynak/sidretul-munteha
19. Miraç kandili ile ilgili hadisler ve ayetler nelerdir? Peygamber efendimizim miraç gecesi hadisleri ve Kur'an ayetleri - Fanatik, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.fanatik.com.tr/ramazan/galeri-mirac-kandili-ile-ilgili-hadisler-ve-ayetler-nelerdir-peygamber-efendimizim-mirac-gecesi-hadisleri-ve-kuran-ayetleri-2570908
20. "Namaz Mü'min' in miracıdır." ne demektir? - Sorularla İslamiyet, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/namaz-mumin-miracidir-ne-demektir
21. Ettehiyyatü Duası Okunuşu, Yazılışı ve Anlamı | Beşir Derneği, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.besir.org.tr/ettehiyyatu-duasi-okunusu-yazilisi-ve-anlami
22. TAHİYYAT - Sorularla İslamiyet, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/kaynak/tahiyyat
23. Ettehiyyatü Duası'nın Hikayesi - Namaz NİYAZ, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://namazniyaz.com/2018/10/31/ettehiyyatu-duasinin-hikayesi/
24. Miraç'ta Sevgili Peygamberimiz'in Allah ile mükâlemesi ile oluşan ve sonrasında Cebrail (as)'ın da dâhil olmasıyla Tahiyyat duası ortaya çıkmıştır. - Somuncu Baba Dergisi, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.somuncubaba.net/?p=23845
25. Miraç gecesi hediyeleri nelerdir? Miraç gecesi peygamber efendimize verilen 3 hediye, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.fanatik.com.tr/ramazan/mirac-gecesi-hediyeleri-nelerdir-mirac-gecesi-peygamber-efendimize-verilen-3-hediye-2570852
26. Miraç gecesinde peygamberimize verilen 3 hediye - Diyanet Haber, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.diyanethaber.com.tr/mirac-gecesinde-peygamberimize-verilen-3-hediye
27. Islamische Gemeinschaft Millî Görüş (IGMG) » Hutbe – Kulun Allah'a Miracı Namaz, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.igmg.org/tr/hutbe-ae-kulun-allahaea-miracae%C2%B1-namaz/
28. MİRACIN HEDİYESİ NAMAZ VE MİRAÇ KANDİLİ - Rize Müftülüğü, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://rize.diyanet.gov.tr/derepazari/sayfalar/contentdetail.aspx?MenuCategory=Kurumsal&ContentId=483
29. Amenerrasulü'nün okunuşu ve anlamı - Galeri - Fikriyat Gazetesi, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.fikriyat.com/galeri/islam/amenerresulu-okunusu-ve-anlami
30. Peygamberimize miraçta neler gösterildi? Miraçta ne oldu ..., erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.yenisafak.com/foto-galeri/ozgun/peygamberimize-miracta-neler-gosterildi-miracta-ne-oldu-peygamberimiz-hangi-olaylari-gordu-4600068
31. Peygamber Efendimiz'in (SAV) Miraç Gecesi Gördükleri #HümezeSuresi - YouTube, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.youtube.com/shorts/urJ2qwO49QU
32. Mirac mucizesi - Dinimiz İslam, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://m.dinimizislam.com/detay.asp?Aid=415
33. Firavun'un kızının berberi Maşita Hatunun şehid edildiği rivayeti sahih midir?, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlaislamiyet.com/firavunun-kizinin-berberi-masita-hatunun-sehid-edildigi-rivayeti-sahih-midir
34. Namaz Nasıl Miraç Olur? | ZaferDergisi.com, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.zaferdergisi.com/makale/13064-namaz-nasil-mirac-olur.html
35. “Namaz mü'minin miracıdır” sözü hadis midir? Hadisse sahih midir? - Fetva.net, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://www.fetva.net/yazili-fetvalar/namaz-muminin-miracidir-sozu-hadis-midir-hadisse-sahih-midir.html
36. Yahyâ Âgâh Efendi'ye Ait Bir Namaz Risalesi: Risâle-i Mi'râc-ı Sâlikân - DergiPark, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3153916
37. "İşte ey tembel nefsim! Bir nevi miraç hükmünde olan namazın hakikatı,.." Namaz - Sorularla Risale, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlarisale.com/iste-ey-tembel-nefsim-bir-nevi-mirac-hukmunde-olan-namazin-hakikati-namaz-nasil-bir-nevi-mirac-hukmundedir
38. "Her mü'minin namazı, onun bir nevi miracı hükmündedir. Ve o huzura lâyık olan kelimeler ise Mirac-ı Ekber-i Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâmda söylenen sözlerdir. Onları zikretmekle o kudsî sohbet tahattur edilir." İzah eder misiniz? | Sorularla Risale, erişim tarihi Ocak 16, 2026, https://sorularlarisale.com/her-muminin-namazi-onun-bir-nevi-miraci-hukmundedir-ve-o-huzura-layik-olan-kelimeler-ise-mirac-i-ekber-i-muhammed